Heupdysplasie

 

Onze draagconsulent heeft naast de basisopleiding en gevorderdenopleiding ook de certificeringsopleiding gevolgd bij Die Trageschule. Door deze kennis en de ruime ervaring op het gebied van heupdysplasie is het prettig om bij haar een afspraak voor een consult te maken wanneer jouw kindje een spreidbroekje/spreider moet dragen. Tijdens dit consult wordt uitgebreid besproken wat de mogelijkheden zijn wat betreft het ergonomisch dragen van je kindje. Ook kunnen andere praktische zaken besproken worden (denk aan het verzorgen en voeden van je kindje).

 

Meer informatie over heupdysplasie:

 

Het heupgewricht bestaat uit een heupkop en een heupkom. Onder normale omstandigheden staat de kop stabiel in het midden van de kom en is de kom voldoende diep. Bij heupdysplasie is de verhouding tussen kop en kom verstoord. Het kommetje is niet diep genoeg. De heupkop kan daardoor verschuiven in de kom en (gedeeltelijk) in en uit de kom glijden. Soms zit de heupkop helemaal niet meer in de kom (heupluxatie). Als de heupkop niet stabiel in de kom zit zal het gewricht ook niet de kans krijgen om zich goed te ontwikkelen. Heupdysplasie en heupluxatie zijn niet pijnlijk, maar als het gewricht niet hersteld wordt, kan door piekbelasting van het kraakbeen op jongere leeftijd artrose ontstaan. Heupdysplasie komt bij ongeveer 1-2% van de kinderen voor.

 

 

 

Oorzaak 

De oorzaak van heupdysplasie is niet precies bekend. Waarschijnlijk is het een combinatie van slapte van de banden en positie van de heup in de baarmoeder en na de geboorte. Er zijn erfelijke factoren, want kinderen met een ouder of broer of zus met heupdysplasie hebben een vijf keer grotere kans dan normaal om ook dysplasie te hebben. Bij meisjes is de kans vier keer groter; dit komt doordat meisjes gevoeliger zijn voor hormonen van de moeder die de banden slap maken (net voor de bevalling om de bevalling gemakkelijker te maken). Hierdoor worden de kapsels en banden slapper en komt de heup losser in de kom te zitten. Verder heeft de ligging in de baarmoeder iets met het ontstaan van heupdysplasie te maken. Kinderen die in stuitligging hebben gelegen hebben en eerstgeborenen (omdat zij over het algemeen minder bewegingsruimte in de baarmoeder hebben)hebben een grotere kans op heupdysplasie. Als laatste is de positie van de heupjes na de geboorte nog van belang:

 

Kinderen die veel in spreidstand in een draagdoek gedragen worden hebben minder heupdysplasie. Inbakeren lijkt een grotere kans op heupdysplasie te geven.

 


De behandeling

Heupdysplasie is over het algemeen goed te behandelen. Er zijn wel verschillen in het gemak waarmee dit lukt. Het doel van de behandeling is ervoor te zorgen dat de heup weer stabiel midden in de kom komt te staan. Dit lukt het beste met de heupjes in spreidstand. Door de druk van de kop in het kommetje ontstaat een groeiprikkel die de ontwikkeling van het kommetje stimuleert. De twee meest gebruikte spreidmiddelen zijn de pavlikbandage en de CAMP-spreider.

De behandelduur is gemiddeld 3 tot soms 6 maanden (waarvan een gedeelte alleen tijdens de slaapjes), maar kan ook langer of korter zijn afhankelijk van de ernst van de dysplasie en het gemak waarmee het kommetje zich herstelt. De behandeling hoort geen pijn te doen, maar kinderen kunnen de eerste dagen van de behandeling wel wat huilerig zijn. Door het dragen van de spreidbroek kan het kind wel geremd worden in de motorische ontwikkeling. Zodra het spreidmiddel af mag halen de kinderen dit meestal snel weer in. Vrijwel alle kinderen die behandeld zijn voor heupdysplasie ontwikkelen een normale heup en kunnen veelal normaal functioneren zonder klachten.

 

 

   

Camp spreider                                                          Pavlik bandage

 

 

 

Praktische tips en adviezen

 

Wassen en verschonen

Tijdens het wassen en aankleden mag de spreidbroek even af. Bij het verschonen van een luier is het niet nodig de spreider af te doen. Kindjes vinden het aan- en uitdoen van de spreider niet altijd fijn.  

 

Voeden

Het (borst)voeden van je kleintje kan gewoon doorgaan, dat spreekt voor zich. Wel is het even zoeken naar een comfortabele houding. Je kunt, wanneer je kleintje met haar buikje tegen jouw buik ligt, het bovenste beentje ondersteunen met een kussen. Ook kun je meer rechtop voeden. Onze borstvoedingscoach kan je hierin goed adviseren.

 

Kleding

Kleding kan zowel over als onder de spreidbroek gedragen worden. Wanneer de spreidbeugel van kunststofmateriaal is gemaakt kan het soms (met name bij warm weer) broeien. Het is dan handig om afgeknipte boorden van badstofsokken eerst om de beentjes te doen voordat spreider om gaat. Om te voorkomen dat het kindje de sluitingen van het klittenband van de Campspreider lostrekt, is het dragen van een ruime broek over de Campspreider erg handig. Broekjes met drukknoopjes in de binnenbeennaad zijn vaak erg handig. Daarnaast geeft  katoenen kleding de minste irritatie.

 

Wanneer de Campspreider vies is, kan deze worden schoon gemaakt met water en zeep. De pavlikbandage kan met de hand gewassen worden. Het kan handig zijn een tweede pavlikbandage te vragen wanneer de eerste erg vuil geworden is, het drogen van de gewassen drager kost tijd.

 

Vervoer

Het gebruik van een ergonomische draagdoek of drager is aan te bevelen. De beentjes worden dan vanzelf gespreid. Het is belangrijk dat de bovenbenen goed ondersteund worden in de draagdoek/drager. Kindjes kunnen met de spreider gedragen worden. De draagdoek of drager moet dan wel beschermd worden tegen de harde onderdelen/klittenband.

Sommige artsen vinden het ook goed wanneer het kindje zonder spreider in de draagdoek/drager gedragen wordt. Overleg dit met de behandelend arts. De draagconsulent van Lief Kleintje heeft ruime kennis en ervaring met deze spreiders en kan je hier tijdens een consult advies in geven.

 

 

Auto

 

Het vervoer van een kind in een gipsbroek/spreidbroek levert bijna altijd problemen op bij het gebruik van autostoeltjes omdat het eenvoudigweg niet past.

In april 2014 heeft Maxi-Cosi de Hip Safety Service geïntroduceerd. Ouders van een kindje dat door de behandeling van een heupafwijking niet meer in het gewone autostoeltje past, kunnen een aangepast en goedgekeurd stoeltje huren voor de duur van de behandeling. Informatie over deze service en hoe je een stoeltje kunt aanvragen, vind je op de website van Maxi-Cosi.

De VAH verhuurt ook spreidzitautostoeltjes aan mensen voor wie het stoeltje van Maxi-Cosi geen oplossing is door de houding waarin het kindje in het gips zit. Informatie over het huren van het spreidzitautostoeltje van de VAH is op te vragen bij het verenigingsbureau door een e-mail te sturen of te bellen naar 033 247 14 64.

Naast bovenstaande mogelijkheden lukt het soms ook om een gewoon autostoeltje te gebruiken, al dan niet met behulp van een handdoek of kussentje. Ga in ieder geval nooit een stoeltje met de zaag bewerken. Hierdoor kunnen essentiële onderdelen van het stoeltje onklaar raken, waardoor het niet meer de noodzakelijke bescherming biedt in situaties waarin dat nodig is. Daarnaast kan het betekenen dat je verzekering geen kosten vergoedt als er iets gebeurt nadat je het stoeltje hebt veranderd. Ook de fabrikant zal bij eventuele claims of problemen geen schade vergoeden.

 

Wet- en regelgeving
Volgens de wet ben je als ouders verplicht je kind te vervoeren in een stoeltje dat een ECE-keurmerk heeft. Alle stoeltjes die in Nederland worden verkocht, hebben dit keurmerk dus daar merk je over het algemeen vrij weinig van. Maar op het moment dat je kind in een gipsbroek zit, past het vaak niet meer in zo'n stoeltje. Of moet je het op z'n minst opvullen met wat kussens en eventueel de gordels laten verlengen. En daarmee kom je in een grijs gebied waarin het niet helemaal duidelijk is wanneer een stoeltje wel of niet is goedgekeurd. De stoeltjes worden getest zonder dat er kussens worden gebruikt om het op te vullen en met normale gordellengte. Dat is het gebruik waarvoor ze zijn goedgekeurd. Heel kritisch bezien is gebruik met kussens of verlengde gordeltjes geen goedgekeurd gebruik meer en mag dit dus eigenlijk niet. Gelukkig is de overheid zich er ook van bewust dat er situaties kunnen zijn waarin het noodzakelijk is om af te wijken van het gebruik van een goedgekeurd stoeltje.

 

Bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) kun je daarom een ontheffing voor het gebruik van een goedgekeurd kinderbeveiligingssysteem aanvragen. Met deze ontheffing mag je je kind ook in een niet-goedgekeurd autostoeltje vervoeren. Dat kan zijn het gewone stoeltje opgevuld met kussens en/of verlengde gordeltjes, maar bijvoorbeeld ook in de speciale spreidzitautostoeltjes die de VAH verhuurt. Deze zijn speciaal ontwikkeld om kinderen met een spreidbeugel of gipsbroek zo veilig mogelijk te vervoeren zonder dat er bijvoorbeeld in de zijkant van het stoeltje gezaagd moet worden. Ze hebben echter geen ECE-keurmerk en dus zul je bij het gebruik van deze stoeltjes altijd een ontheffing moeten aanvragen.

 

Het CBR heeft een brochure over de ontheffing uitgegeven die je hier kunt downloaden. Ook het aanvraagformulier kun je daar vinden. Lees de brochure en het formulier goed door en vergeet niet om de behandelend arts een verklaring te laten schrijven dat je kind een spreidmiddel of gipsbroek nodig heeft. Een spreidmiddel en een gipsbroek zijn zonder twijfel een indicatie om deze ontheffing te krijgen, maar zonder deze verklaring wordt de aanvraag per definitie afgewezen. Als het CBR je aanvraag en een betaling van € 23,70 (prijspeil 2015) heeft ontvangen, duurt het ongeveer veertien dagen voor je de ontheffing in huis hebt.

(bron van bovenstaande m.b.t. het vervoer in de auto: heupafwijkingen.nl)

 

 

Op de fiets is het raadzaam om een fietszitje met open zijkanten te gebruiken. Het kindje kan makkelijker voorover vallen, let hierop bij het vastmaken van het gordeltje.

 

De wandelwagen moet een soepele zijkant hebben of een naar voren uitstekende zitting. Eventueel kunt u ook deze met kussentjes of handdoeken op de zitting of achter in de rug verhogen zodat de beentjes over de zijkant kunnen.

 

Veel informatie is ook te vinden bij de patiëntenvereniging voor kinderen met aangeboren heupafwijkingen: www.heupafwijkingen.nl

 

Bronnen:

Patientenfolder LUMC

International Hipdysplasia institute

 

Er zijn geen producten in deze categorie.